Liberallere teşekkür!

Taha AKYOL
Milliyet Gazetesi Yazarı

HURŞİT Güneş dostum benden erken davrandı, Yunanistan’daki şiddetli protestoları dünkü yazısında ele aldı, Türkiye ile mukayese etti. Türkiye’de benzer kemer sıkma politikaları uygulandığında böyle sert tepkiler olmuyor.
Güneş’e katılıyorum: Yunanistan’da güçlü bir komünist gelenek ve güçlü bir ‘eski’ sol var. Türkiye’de ise 1980’den sonra hızla gelişen liberal ekonomi kültürü güçlüdür.
‘Solcu’ Güneş buna “neoliberal”lerin bizde halkı “suspus ettiğini” yazıyor.
Güneş’in analizine katılıyorum ama “neoliberal” ve “suspus etme” gibi nitelemesine katılmıyorum.  Ayrıca bu duruma ben Güneş gibi esef etmiyorum, aksine, bunu Türkiye’nin şansı, Yunanistan’ın talihsizliği sayıyorum!

Söke söke almak!
Ben ekonomist değilim. Konu da zaten ekonomi uzmanlığıyla değil, kültürle ilgili.
Sorun şu: Bir ülkede ekonomi büyümüyorsa, verimlilik artmıyorsa, hele de kriz sebebiyle küçülüyorsa, öyle eylemlerle, grevlerle ekonomiyi daha çok sarsarak düzlüğe çıkılır mı?!
Yunanistan’da günlerce şiddet olayları yaşandı, çok sayıda kişi yaralandı, 3 kişi de öldü. Bu eylemlerle verimlilik mi arttı?! Borçlar mı azaldı?!
Hayır, sadece reformu zorlaştırdılar!
Prof. Güneş çok doğru bir nitelemeyle “Yunanistan’da lale devri bitti” diyor: İç borçların Yunanistan’da milli gelirin yüzde 125’ine çıktığını belirtiyor! “Borç yiyen keseden yer, ama kese boş” diyor.
Peki, “Söke söke alırız” diye şiddet eylemleri yaparak, bazı banka ve şirket binalarını ateşe vererek “boş kese” mi doldu?!
İyi ki bizde ekonomik ve siyasi kültür o kadar sert değil... İyi ki bizde Özal’dan itibaren gelişen piyasa ekonomisi kültürü güçlü; reformlar daha kolay yapılabiliyor.
Bugün ekonomimiz birçok ülkeye göre daha güçlü ise bunun sebebi, Kemal Derviş’in IMF ile yaptığı ‘acı ilaç’ reformları ve ondan sonra izlenen piyasa ekonomisi politikaları değil mi?

Özal’dan itibaren
Bizde Marksist solun yaygın bir söylemi var: 12 Eylül cuntasının üçüncü yılında reel ücretler 1974 düzeyine düştü!
Ekonomik olayları politikaya indirgeyen, ekonomik faktörleri aşırı derecede politize eden, hatta ideolojikleştiren bir bakış tarzıdır bu.
Evet, reel ücretler 1985’e kadar hızla düşmüştü ama bu düşüşün başlangıcı 1978’dir. Sebebi de yokluklarla, kıtlıklarla ekonomiyi tahrip eden krizdi!
O zaman militan “sınıf sendikacılığı” yapan DİSK’in grevleri, boykotları ve bugün Yunanistan’da gördüğümüz türden eylemleri ile ‘solcu’ Ecevit’in Başbakanlığı bu düşüşü durduramayacaktı!
Hatta ‘istikrarsızlık’ faktörü düşüşü hızlandıracaktı!
Batan ekonomi, Özal’ın “24 Ocak 1980 kararları”yla ameliyata alınacak, hasta iyileşmeye başlayınca, 1986’dan itibaren hem verimlilik hem reel ücretler yükselişe geçecekti.(*)
Siyasi kültürün esnekliği, siyasi sistemin esnekliği ve piyasaların esnekliği uyum kabiliyetini artırır; iyidir! İyi ki, Yunanistan’ın aksine bizde piyasa ekonomisi kültürü güçlüdür. Özal’dan bu yana, buna katkıda bulunan liberallere teessüf değil, teşekkür! (13.05.2010 Tarihli Milliyet Gazetesinden Alınmıştır.)